Search
  • Effectieve samenwerking en succesvol zakendoen met Duitsers
  • contact@sym-com.com | +49 2821 400 76 18
Search Menu

Waarom Nederlanders anders direct zijn dan Duitsers

Warum niederländische Direktheit anders ist als deutsche

Nederlanders zijn direct. Vaak zelfs erg direct. Ze zeggen luid en duidelijk waar het op staat en nemen soms zelfs tegenover leidinggevenden geen blad voor hun mond. Het maakt niet uit welk intercultureel onderzoek je erop naslaat, op dit punt zijn alle onderzoekers het met elkaar eens. Waarom dan een blog over iets wat eigenlijk iedereen allang weet? Nu, omdat de duivel zoals zo vaak in de details zit. In dit geval in de communicatieve details.

Taal is niet hetzelfde als communicatie

Wie een vreemde taal leert, kent het fenomeen. Eindelijk heb je de woordjes zo goed in je hoofd gestampt, dat je ze zelfs midden in de nacht – zonder met je slaperige ogen te knipperen – kunt opdreunen. Je kent alle grammaticaregels van binnen en van buiten en weet zelfs wanneer en hoe je ze correct moet toepassen. Je hebt de mooiste formuleringen bedacht en geoefend. En dan zegt een moedertaalspreker: “Klinkt goed, maar eh… zo zeggen we dat niet”. Dan zakt de moed toch met een reuzevaart in je schoenen!

Voor een succesvolle en effectieve communicatie is meer nodig dan alleen woordjes en grammatica. Wie zijn interculturele communicatie echt naar een hoger plan wil tillen, doet er goed aan om ook naar de achterliggende communicatiepatronen te kijken. En juist op dit punt zijn er duidelijke verschillen tussen Nederlanders en Duitsers.

Communicatie is cultuur

Communicatiepatronen zijn nauw verbonden met de cultuur waarin ze voorkomen. Als je daar onvoldoende rekening mee houdt, liggen misverstanden al gauw op de loer. Dat geldt vooral voor de mate van directheid tussen Nederlanders en Duitsers.

Stel, je zit op kantoor en het raam staat open. Je hebt het koud en zou het erg op prijs stellen als je collega – die naast het raam zit – het raam dicht zou doen. Hoe pak je dat als Nederlander aan?

De top 3 van Nederlandse vragen om het raam dicht te doen, ziet er als volgt uit:

  1. “Kun je het raam dicht doen?” – een duidelijke vraag die bij Duitsers op de tweede plaats staat. Daarmee horen de overeenkomsten meteen op.
  2. “Waarom staat het raam open?” – hier moet je als aangesprokene tussen de regels door lezen dat je geacht wordt het raam dicht te doen.
  3. “Koud hè?” – hier wordt het aan de aangesprokene overgelaten om de juiste conclusie te trekken en het raam dicht te doen.

De top 3 van Duitse vragen om het raam dicht te doen, ziet er als volgt uit:

  1. „Du solltest das Fenster zumachen.“ (“Je moet het raam dicht doen.”) – een duidelijk verzoek dat geen ruimte biedt voor discussies of andere interpretaties. De collega weet meteen wat hij of zij moet doen.
  2. „Kannst du das Fenster zumachen?“ (“Kun je het raam dicht doen?”) – ook hier is meteen duidelijk waar het om draait. Het verzoek is echter duidelijk minder ‘dwingend’ geformuleerd.
  3. „Mach (bitte) das Fenster zu.“ (“Doe (s.v.p.) het raam dicht.”) – een verzoek dat aan directheid niets te wensen overlaat.

Verzoek op verschillend niveau

De Nederlands-Duits communicatieverschillen in een notendop, zo kun je deze top 3 ook wel samenvatten. De Duitse voorkeur voor een expliciet verzoek met het karakter van een instructie wordt in het Nederlands zo niet gebruikt. En omgekeerd geven Nederlanders er de voorkeur aan om de gewenste actie (raam dicht doen) niet heel dwingend of zelfs indirect te communiceren en het aan de aangesproken persoon over te laten om de juiste conclusie te trekken en in actie te komen.

Veel Nederlanders vinden het onplezierig als iemand ze vertelt wat ze moeten doen, dat ervaren ze als een ‘bevel van boven’. Veel Duitsers vinden duidelijke aanwijzingen op zich juist wel prettig en verwachten dat ook van hun gesprekspartner. Indirecte vragen zijn ze niet gewend en – nog veel belangrijker – ze worden ook niet opgevat als een verzoek om in actie te komen. Met andere woorden: Nederlanders communiceren bij voorkeur relatiegericht, Duitsers bij voorkeur taakgericht.

Misverstanden voorgeprogrammeerd

Ga maar eens na, hoe vaak per dag vraag je iemand om iets te doen en hoe vaak stel je die vraag aan een Duitser? Zo vaak bestaat het risico van een misverstand of zelfs irritatie, omdat jouw Nederlands getinte vraag niet voldoet aan het Duitse communicatiepatroon.

Als je dus de volgende keer een vraag stelt aan je Duitse teamcollega of zakenrelatie, denk dan niet alleen aan de juiste woorden en grammaticaregels. Overweeg dan ook hoe indirect of direct je de vraag wilt formuleren.

Foto: pantermedia_peshkova

Author:

Intercultureel trainer, adviseur en change-manager. Brengt eenheid in veelstemmigheid. Want communicatie verbindt.

8 Comments Write a comment

  1. Du solltest das Fenster zumachen.

    tussen collega’s op de eerste plaats? Dat kan ik me eigenlijk niet voorstellen. Mijn Duitse collega’s gaan en masse voor optie 2.

  2. Heb vele jaren in Duitsland gewerkt. Als collega’s onder elkaar denk ik dat dan eerder gezegd zou worden ” Mir ist kalt, könnten sie bitte das Fenster schliessen,? ” of ” Würdest du bitte das Fenster schliessen?’ Of super beleefd ” Hätten Sie bitte die Freundlichkeit das Fenster zu schliessen”?

    Overigens maak ik me weinig illusies het correct te doen. De Duite taal kent zo vele mogelijkheden en subtiliteiten met haar aanvoegende wijs, daar hebben we als Nederlanders nauwelijks gevoel voor omdat we dat in onze taal niet (meer) kennen.

  3. Duitsers en Nederlanders zijn allebei direct, maar niet in alle situaties. Waar Duitsers ook een verzoek om iets te doen bij voorkeur direct formuleren, kiezen Nederlanders vaker voor een indirecte formulering. Als je daar geen rekening mee houdt, kan je boodschap niet goed overkomen. Een Nederlands “Koud hè?” leidt dan tot een reactie als “trek een trui aan” en niet tot het gewenste opstaan en het raam dicht doen 😉

  4. Bedankt en inderdaad, een ‘bitte’ zal in de meeste gevallen niet ontbreken. Ik heb het er voor de volledigheid tussen haakjes bijgezet 😉 Waar het mij om gaat is om het verschil in het gebruik van de gebiedende wijs. In Duitsland kun je die in dergelijke situaties – al dan niet met ‘bitte – goed gebruiken, in Nederland over het algemeen niet.

  5. Bedankt en ja, dat klopt wel, veel Duitsers zullen voor de beleefdere versie kiezen. Maar waar je in Duitsland gerust een gebiedende wijs kunt gebruiken, al dan niet met ‘bitte’, zul je die in het Nederlands niet snel zien.

  6. Interessante kwestie, maar wel een beetje ‘n ingewikkeld verhaal: juist omdat Duitsers minder direct zijn, zouden ze een verzoek om het raam dicht te doen directer formuleren? Ik weet niet hoe je aan de Duitse zinnetjes komt, maar ben het ermee eens dat het woord ‘bitte’ nauwelijks kan ontbreken. Alexandra’s formule is zeer plausibel.

  7. Of : „Machst Du bitte das Fenster zu?”- ook vaak gehoord.

  8. Kleine kanttekening – ik denk dat ipv “Mach das Fenster zu” de meeste Duitsers voor de iets beleefdere versie van “Mach bitte das Fenster zu” zouden kiezen. Of niet?

Leave a Comment

Required fields are marked *.